ostatnia aktualizacja: 20-08-2010, 10:34
Kilka słów o zjawisku mobbingu
Mobbing dotyczy głównie
obszarów nękania psychicznego, dyskryminacji i prześladowania w miejscu
pracy. W kodeksie pracy jest określone jako „działania
lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko
pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub
zastraszaniu pracownika, wywołującego u niego zaniżoną ocenę
przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub
ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu
współpracowników”. W wymiarze ogólnopolskim każdy z pracujących
jest zagrożony tym zjawiskiem, a dotknięty jest co 3-4 pracownik. Jest
wśród nich wiele osób pracowitych, często przewyższających
kompetencjami i wykształceniem swoich zwierzchników. Prześladowani są
też ze względu na wiek, płeć, niepełnosprawność, przekonania
polityczne, przynależność związkową.
Zjawisko mobbingu zakłóca jedną z podstawowych potrzeb człowieka, którą jest poczucie bezpieczeństwa wiążące się z zapewnieniem bytu materialnego, który daje stała praca i godziwe wynagrodzenie. Elementami zjawiska są zawsze działania wrogie, agresywne i nieetyczne skierowane na określoną jednostkę, trwają przez dłuższy czas i są powtarzalne oraz wywierają negatywny wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne jednostki. Celem działania sprawcy jest niszczenie opinii ofiary. Stopniowo niszczy się jej reputację, zakłóca stosunki interpersonalne, wpływa negatywnie na jakość wykonywanej pracy. Skutki psychiczne to – zakłócenia koncentracji, stany zwątpienia, lęku, załamanie nerwowe, powodujące depresję będącą chorobliwym przygnębieniem i zahamowaniem czynności psychicznym, mogące prowadzić do prób samobójczych. Skutki somatyczne – ustawiczne bóle głowy, pleców i karku, zakłócenia pracy serca, snu, oddechu, choroby skóry, choroba wrzodowa żołądka, dwunastnicy i jelit, zawał serca, udar mózgu. Mimo leczenia i rehabilitacji przeżyta przemoc na zawsze pozostawia w psychice ślady, a w niektórych przypadkach trwałe, głębokie urazy.
U pokrzywdzonych powstaje bariera psychologiczna powodująca niemożność podjęcia pracy, co w dalszej konsekwencji powoduje izolację społeczną, wykluczenie z rynku pracy, ubóstwo, patologie społeczne, marginalizację dużych grup ludzi, których część wraz ze swoimi rodzinami staje się klientami placówek pomocy społecznej.
Dyskryminacja w pracy ze względu na wiek 50+
Z analizy przedstawianych przez osoby zainteresowane problemów wynika, że największą dyskryminacją w Polsce objęte są osoby powyżej 50 lat – a w szczególności kobiety. Świadczą też o tym statystyki, m.in. z zakresu bezrobocia – zatrudnienie kobiety w tym wieku graniczy niemalże z cudem. Pracodawcy wymijająco udzielają odpowiedzi na składane oferty zatrudnienia bądź /i tak zdarza się najczęściej/ nie udzielają odpowiedzi w ogóle.
Ogólnie przyjęło się w naszym kraju – oczywiście w środowisku zawodowym – że u kobiet w tym wieku zauważa się spadek aktywności zawodowej, co nie odpowiada prawdzie. Kobiety takie mają duże doświadczenie zawodowe, bogatą wiedzę merytoryczną a życiowo nie są obciążone, np. wychowywaniem małoletnich. Są pracownikami dyspozycyjnymi i szkoda, że polityka państwa, już w latach 90-tych przysłużyła się do „wykluczenia” osób 50+ z rynku pracy, stwarzając przy tym możliwość łatwiejszego uzyskiwania uprawnień emerytalno-rentowych. Możliwość taka trwała jednak bardzo krótko.
Obecnie przy braku prawnych możliwości skorzystania z takich świadczeń, a zarazem przy wydłużonym okresie poszukiwania pracy, sytuacja kobiet uległa drastycznemu pogorszeniu. To z kolei powoduje trwałe wycofanie się tych osób z rynku pracy.
Pozostanie w domu obniża aktywność życiową: obniża sens życia, pojawia się brak motywacji do wychodzenia z domu, nie dba się o wygląd, kondycję fizyczną i psychiczną. Kobiety zwalniane z pracy z przyczyn nazywanych przez pracodawców „wypaleniem zawodowym” czy „niereformowalnością” doprowadza do szoku i obniżenia poziomu dotychczasowego stylu i trybu życia, za co w efekcie skutki ponosi całe społeczeństwo. Zachorowalność tych osób obciąża budżet państwa, obniżany jest wpływ podatków, mniejsze są składki na ubezpieczenie zdrowotne czy społeczne.
Utworzenie programu zatrudnieniowego dla osób 50+ jest tylko iskierką w długim ciemnym tunelu, jakim jest zatrudnienie. Należałoby się zastanowić nad szerszym rozpropagowaniem działań, no. Poprzez media i działania samorządów lokalnych. Może bardziej skuteczną formą pomocy dla tych osób byłoby stworzenie ochrony prawnej i warunków, które byłyby zachęcające dla pracodawców, poprzez obniżenie dla nich kosztów zatrudnienia tych osób.
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Antymobbingowe OSA
Dyskryminacja w pracy ze względu na wiek, mobbing – Mariola Żarnoch
Fragment wystąpienia podczas spotkania Ruchu przeciw Bezradności Społecznej – 19 marca 2010
Kontakt:
Ul. Warzywnicza 10/C/7
80-838 Gdańsk
Telefon: (58) 301 98 72
e-mail: osa_stowarzyszenie@wp.pl
www.osa_stow.republika.pl
